Epigenetik, dış etmenlere bağlı gen ekspresyonunun biyolojik değişimini inceleyen bir bilim alanıdır (1). Yoga bedenimizde genetik enformasyonu ve talimatları taşıyan DNA’yı olumlu yönde etkilemektedir.

DNA yaşayan organizmalarının yaşam kodunu taşımaktadır. Yeni çalışmalar ışığında, yoganın genlerimizin işleyişi etkileyebileceği olasılığı gündeme gelmiştir. Buna epigenetik etki denmektedir. Bu etkiye genetik olmayan etmenler neden olmaktadır. Örneğin; beslenme, uyku, spor, yoga gibi binlerce etmen epigenetik değişime neden olmaktadır (2)

Avustralya’da yapılan bir çalışmada, sekiz hafta boyunca, haftada iki kez ve birer saat süren yoga çalışmaları ile stres altında olan kadın katılımcıların DNA’larında ölçülebilir epigenetik değişiklikler ve Interlökin-6 düzeyinde artış gözlenmiştir. Her ne kadar Interlökin-6’nın yangı (inflamasyon) artışına neden olduğu bilinse de, öte yandan iyileşmeye ve rejenerasyona olumlu katkıları da bilinmektedir. Hatta nöroprotektif (sinir koruyucu) etkisinden de söz edilmektedir. Epigenetik ölçüt olarak kullanılan DNA metilasyon ölçümlerinde düşmelere neden olduğu gözlenmiştir. DNA metilasyonunun gen ekspresyonunu baskıladığı bilinmektedir ve yoga uygulaması bu baskılanmayı ortadan kaldırmaktadır. LINE -1 metilasyonu ile kadın katılımcıların algılanan kronik stres düzeyleri arasında doğrudan ilişki tespit edilmiştir.  Bu çalışma sonuçları erken sonuçlar olarak ifade edilse de, kadim bir uygulama olan yoganın bedenimizde genlerimiz düzeyinde de etkilerinin ortaya konulması bakımından bu çalışma önemlidir (1).

Kanada’da yayınlanan bir çalışmada, kanserden hayatta kalan ve yoga uygulayan hastalarda (meme kanserinden yaşamda kalan hastalar 12 hafta boyunca kurum ve evde yoga ve meditasyon uygulamışlardır) telomer uzaması görülmüştür. Böylece kanserden yaşamda kalanların teorik olarak yaşam süreleri de uzamaktadır. Telomerler, kromozom uçlarında bulunan koruyucu eklentilerdir ve uzunlukları doğrudan hücrelerin yaşamda kalımları ile ilintilidir. Hücreler bölündükçe telemorler kısalır ve böylece hücrelerin ömrü kısalır ve telomer iyice kısaldığında hücre artık ölmektedir. Bu nedenle, telomerlerin uzaması, hücrelerin ömürlerinin uzaması ve bu çalışma bağlamında kanser hastalarının yaşamda kalımının uzaması anlamına gelmektedir. Özellikle meditasyon bileşeninin önemli olduğu vurgulanmaktadır. Harvard Üniversitesinde yapılan bir çalışmada ise sekiz haftalık bir bilinçli farkındalık çalışmasından sonra 2209 gende değişim gözlenmiştir. Bunlardan 1275’inde gen aktivitesinde artış tespit edilmiştir. Genler ağırlıklı olarak hücre metabolizması ile ilgili bulunmuştur. Besin kullanımı ve enerji üretimi ile ilgili işlevlerin ön planda olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca genler üzerinde oluşan bu uyum mekanizması oksidatif strese yönelik direncin artmasına neden olmaktadır. Oksidatif stresin birçok yıkıcı bozukluğa bağlı olduğu kabul edilmektedir (2).

Diğer bir çalışma ise sistematik bir gözden geçirmedir. On sekiz makaleyi toplu halde değerlendiren bu çalışmada yoganın sadece bireyi zihinsel olarak rahatlatmadığı, aynı zamanda gen ekspresyonunu da değiştirdiğini bildirilmektedir. Zihne dayalı müdahalelerin (bilinçli farkındalık, yoga, Tai Chi, Qigong, rahatlama yanıtı ve nefes regülasyonu) strese bağlı ortaya çıkan nuclear factor kappa B (NF-κB)’nin azalmasına katkıda bulunduğu tespit edilmiştir. Bu faktör stresin yangıya dönüşmesinden de sorumludur ve dolaysıyla zihne dayalı müdahalelerin yangıya dayalı hastalıkların gelişimini engelleyebileceği düşünülmektedir (3).

Yapılan çalışmalar henüz erken aşamada olmakla birlikte, yoga ve benzeri uygulamaların gen yapıları üzerine etkileri olduğu görülmektedir. Yoganın ve diğer uygulamaların insan organizması üzerine somut olumlu etkileri olduğu anlaşılmıştır.

Kaynak:

  1. Harkess KN, Ryan J, Delfabbro PH, Cohen-Woods S. Preliminary indications of the effect of a brief yoga intervention on markers of inflammation and DNA methylation in chronically stressed women. Transl Psychiatry. 2016;6(11):e965. Published 2016 Nov 29. doi:10.1038/tp.2016.234
  2. Kilham C. Can Yoga change your DNA? Erişim: https://www.foxnews.com/health/can-yoga-change-your-dna . Erişim Tarihi: 08.12.2018.
  3. Buric I, Farias M, Jong J, Mee C, Brazil IA. What Is the Molecular Signature

of Mind-Body Interventions? A Systematic Review of Gene Expression Changes

Induced by Meditation and Related Practices. Front Immunol. 2017 Jun 16;8:670.

doi: 10.3389/fimmu.2017.00670. eCollection 2017. Review. PubMed PMID: 28670311;

PubMed Central PMCID: PMC5472657.

Go to top