Yoga öğretisine gönül verenlerin, kendi yollarını inşa sürecindeki en temel rehberi Patanjali’nin Yoga Sutra’ları; her cümlede yatan anlamın, yogayı yaşamın içerisine entegre ettikçe derinleştiği, günden güne katman katman soyularak özündeki meyveyi sunduğu bir yoldaş.

En bilinenlerinden en kıyıda köşede kalmışlarına dek her bir sutra, okumanın ötesinde tecrübeyle demlenen birer harita niteliğinde. Gerek bireysel pratiğimde gerek eğitmenlik yolculuğumda ilham aldığım ve üzerine kafa yorduğum sutralardan birine değinmek istedim bu yazımda.

Patanjali; yoğunlaşma, adanmışlık ve bütünleşmeyi odak noktası yaptığı “Vibhuti” başlıklı üçüncü sutra bölümünde, bilincin mükemmel disipline ulaşmasındaki süreci ele alır. Patanjali’nin “samyama” olarak belirttiği bu disipline olma hâli kişiyi, farkındalığın mutlak bilgisine ulaştırır; fakat bu süreçte temkinli ve aşama aşama ilerlemek birincil koşuldur. Tam da bu yol alma metodunu açıklayan 3.6 numaralı sutra “Tasya Bhumisu Viniyogah”, öğretinin disiplin ve pratik ayağını özetlemesi bakımından öne çıkar. İster yogayı gündelik yaşamına dahil etmiş bir uygulayıcı, ister bu yola kendisini adamış bir öğretici olun, teoriyi pratiğe dökmenin adım adım geliştirilmesi gerektiğinden dem vurur. Patanjali’nin yalınlığın ardına gizlediği çok katmanlı önermelerindeki, muazzam ölçüde sistematize edilmiş ve rafineleştirilmiş ifade dili bu sutrada da göze çarpar. Bu sadelik nedeniyle çeşitli çeviri ve yorumlarla zenginleştirilmiş olan cümlelerin çekirdeğini keşfetmek tam da öğretinin kendisini yaşama kılavuzudur. En sade tercümesiyle “Mükemmel disipline (samyama) aşama aşama ulaşılır.” ifadeleriyle yorumlanan sutra #3.6; özünde sabır, odaklanma ve yolun dinamiklerini dikkate alarak çizilen bir rotanın, mutlak faydayı yüzeye çıkaracağını vurgular.

Yoga yolculuğunda, her birimizin zaman zaman içine düştüğü hızla yol alma çabası, uygulamanın meyvelerine tutunma eğilimi, hedefli zihin sarmalı, bedensel ve ruhsal deneyimi kıyaslama ve bulunduğumuz noktayı yargılama tavrı; kendi önümüze koyup koyabileceğimiz en büyük engeller. Oysa hem bireysel uygulamada hem eğitmenlik pratiğinde, bağlılık ve gönüllülük esasıyla tanıklık edeceğimiz sürecin, mütavazı ve istikrarlı olabilmesine gayret etmek en derin araştırmamız olabilir. Hedef odaklı bir yaklaşımdan uzak, başlangıç zihninde kalmayı sürdürerek, tohumları atıp beklemenin değerini keşfetmek yolculuğun ta kendisi. İçe dönüşün, öz-araştırmanın dalgalı sularında seyredebilmemiz için kendi fiziksel ve mental kondisyonumuza ve bireysel aşamalarımıza göre kurgulanmış bir uygulamayı deniz fenerimiz yapabiliriz.

“Tasya Bhumisu Viniyogah” sutrası aynı zamanda, yoga pratiğinde herkes için geçerli tek bir doğru olamayacağını da ifade eder. Iyengar’ın tabiriyle “çeşitli katmanlarla inşa edilecek olan disiplinlilik hâlinin” kişiye özel formülü olduğuna işaret eder.  Bireyin kendine has yaşamsal dinamikleri, bedensel, zihinsel eşiği ve potansiyelleri, bütüncül sağlığına dair veriler, sürdürülebilir ve verimli bir uygulama geliştirebilmek için mutlaka göz önünde bulundurulması gereken bileşenlerdir. Bizler yogayı hangi düzeyde öğreniyor ya da öğretiyor olursak olalım; katı ve tekdüze bir uygulama rotası çizmeyi değil kişisel ihtiyaçlar doğrultusunda, ölçülülük ve gereklilik prensiplerini gözetmeyi ön planda tutabildiğimiz oranda fayda sağlarız. Yoga pratiğinin mutlak bir yöntemi ve süresi olmadığı bilgisini özümsemek, her birimizin yolunun biricikliğini, taşıdığı potansiyelleri ve ayrıcalıkları odak noktası yapmak, bu içe dönük keşif serüveninde kendimize ve birbirimize sunabileceğimiz en önemli destek. Adım, aşama, seviye gibi anlamlar taşıyan “Bhumisu” sözcüğünü; olma, kazanma, yansıtma hâli olarak da bütünleştiren yorumlara göre sutranın ifadesi böylesi bir derinlik barındırır. Ayakları yere sağlam basan, bireye özgü nitelikler etrafında şekillendirilmiş, adımların birbirini kovalarcasına atılmadığı, ilerleme yerine dönüşümü temel alan bir yoga yolu, varlığımızın en saf ve doğal hâlini yansıtır.

Patanjali’ye göre sabır ve metanetle, kademe kademe inşa edilecek olan bir uygulamayı benimsemenin doğrudan getirisi ise mükemmel disiplinle -Samyama ile- tanışmaktır. Bu tanışma, varılacak bir hedefi değil bilakis yolun istikrarını ve sürekliliğini sağlamlaştıran, bize özgü yaşamsal, bedensel ve mental dinamiklerin kendi sürecinde dönüşüme uğradığı bir yol haritasıdır. Kontrol etmenin, ilerleme hırsının, zorlamanın ve biricik niteliklerimizi yok saymanın, kişiyi yoga yolundan ve en önemlisi kendi benliğinden uzaklaştıracağı gerçeğini her daim hatırımızda tutmak en köklü araştırmamız olsun. Biz bu gerçeği özümsedikçe, yüzeysel etiketlerin ötesinde, başlangıç ile ilerinin birbiriyle hemhâl olduğu bütüncül bir pratik bizleri destekliyor olacak.

 

 

 

 

 

Go to top